1η ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2014;

Γιατί άραγε το ημερολόγιό μας αλλάζει την 1η Ιανουαρίου;

Ποιος και γιατί το εφάρμοσε μ' αυτόν τον τρόπο, θέλοντας να διαχωρίσει τη θέση του από πάρα πολλούς άλλους λαούς, αλλά και από την ίδια την Ορθόδοξη θρησκεία;

Το εκκλησιαστικό ημερολόγιο αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου με λίγες δηλαδή μέρες διαφορά από το Εβραϊκό, που αρχίζει και αυτό τον Σεπτέμβριο, αλλά όχι την 1η του μήνα.

Κινέζοι και πολλοί άλλοι γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους τον Μάρτιο, συνήθως κατά την εαρινή ισημερία, όπως περίπου ήταν και στην αρχαία Ελλάδα.

Τώρα αν έλθουμε στο αν βρισκόμαστε στο 2014, εκεί θα μπλέξουμε σε μεγάλο μπέρδεμα.

Κάποιοι ιστορικοί λένε ότι ο Ιησούς δεν γεννήθηκε το 1, αλλά 4 ή 6 χρόνια αργότερα και το αποδεικνύουν με στοιχεία. Αν έχουν δίκιο, τότε βρισκόμαστε στο 2014 ή στο 2010 η μήπως στο 2008;

Η Ορθόδοξη εκκλησία προσμετρά την χρονολογία από κτήσεως κόσμου. Δηλαδή βρισκόμαστε στο 2014+5508=7522. Στην Κίνα αντί για 2014 θα έχουν 4712, ενώ οι Εβραίοι θα έχουν 5774 διότι η χρονολογία κτήσεως κόσμου γι' αυτούς είναι διαφορετική. Οι μουσουλμάνοι έχουν 1434 και στην Ιαπωνία 2694, δηλαδή αυτοί πάνε για την τρίτη χιλιετία και όχι για την δεύτερη.

Διαλέξτε και αποφασίστε ό,τι σας αρέσει. Ολα είναι μέσα στο παιχνίδι των αριθμών.

Αν τώρα καμία από τις παραπάνω χρονολογίες δεν σας εξυπηρετεί, μπορείτε να ακολουθήσετε την χρονολογία των περισσοτέρων φυλών της Αφρικής, που απλά δεν έχουν χρονολόγηση. Δεν τους ενδιαφέρει αν έχουμε 2.014 ή 1.500 ή 5.454. Μήπως έχουν δίκιο και όλοι εμείς, οι πολιτισμένοι, παίζουμε με τους αριθμούς και τις μετρήσεις;

Αλήθεια ποια θα ήταν η διαφορά, αν θα είχαμε 3.580 και όχι 2.014;

Τι θα άλλαζε στην ζωή μας;

Μήπως θα είχαμε πάλι ένα τίποτα και θα ψάχναμε μόνο για γιορτές;

Θυμόμαστε τι γιορτάζουμε ή μια ενθύμηση, που συνοδευόταν από γλέντι, την μετατρέψαμε τελικά μόνο σε ατελείωτα γλέντια και υπερκατανάλωση.

Που έγιναν μια ακόμη αφορμή να καταναλώνουν όσοι έχουν ακόμη απόθεμα...

Η κρίση μήπως βοηθά να ξαναθυμηθούμε;

ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ...

Το Πάσχα είναι η μεγαλύτερη γιορτή των Ορθοδόξων Χριστιανών και η λέξη Πάσχα προέρχεται από την εβραϊκή «pesah» που σημαίνει "διάβαση" καθώς οι Εβραίοι γιόρταζαν το Πάσχα σε ανάμνηση της απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και της διάβασης της Ερυθράς θάλασσας. Οι Χριστιανοί γιορτάζουν την ανάσταση του Σωτήρα και τη διάβαση από το θάνατο στη ζωή.

Πότε όμως γιορτάζεται το Πάσχα; Η Α' Οικουμενική σύνοδος που έγινε στην Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ., η οποία λαμβάνοντας υπόψη ότι οι Εβραίοι γιόρταζαν το Πάσχα κατά την ημέρα της Πανσελήνου που γινόταν μετά την εαρινή ισημερία και επειδή ο Χριστός αναστήθηκε μετά την γιορτή του εβραϊκού Πάσχα, δηλαδή μετά την εαρινή πανσέληνο, καθόρισε τον εξής κανόνα:

Το χριστιανικό Πάσχα πρέπει να εορτάζεται την πρώτη Κυριακή μετά την Πανσέληνο, που θα γίνει κατά την ημέρα της εαρινής ισημερίας ή μετά από αυτήν. Αν η πανσέληνος γίνει Κυριακή τότε το Πάσχα θα εορτάζεται την επομένη Κυριακή.

Αυτό έγινε για να μην συμπίπτει ποτέ το χριστιανικό με το εβραϊκό Πάσχα. Η πανσέληνος που συμβαίνει κατά ή μετά την εαρινή ισημερία λέγεται και πανσέληνος του Πάσχα ή πασχαλινή πανσέληνος.

Τα πράγματα φαίνονται απλά αλλά δεν είναι. Για να καθοριστεί η πασχαλινή πανσέληνος, η Α' Οικουμενική σύνοδος ανέθεσε στον Πατριάρχη της Αλεξάνδρειας, (πόλη στην οποία άκμαζε η αστρονομία τα χρόνια εκείνα), να φροντίσει τον καθορισμό της πανσελήνου του Πάσχα και κατ' επέκταση την ημερομηνία του Πάσχα για όλες τις χριστιανικές εκκλησίες. Στην Αλεξάνδρεια εκείνη την εποχή χρησιμοποιούσαν τον κύκλο του Μέτωνα για τον προσδιορισμό των μελλοντικών Πανσελήνων. Ο Αθηναίος Αστρονόμος Μέτων (432 π.Χ.) είχε ανακαλύψει ότι κάθε 19 έτη οι ημερομηνίες των φάσεων της σελήνης επαναλαμβάνονται. Αυτή η περίοδος των 19 ετών ή 6940 ημερών περίπου, ονομάστηκε κύκλος του Μέτωνα ή κύκλος της σελήνης.

Όμως ο κύκλος του Μέτωνα παρουσιάζει κάποιο σφάλμα, δεν είναι κύκλος ακριβώς 19 ετών. Το σφάλμα που έχει συγκεντρωθεί από το 325 μ.Χ. μέχρι σήμερα, είναι 5 περίπου ημέρες. Με βάση λοιπόν τον κύκλο του Μέτωνα σχηματίσθηκε (από τους Αλεξανδρινούς αστρονόμους) ο πίνακας των πανσελήνων του Πάσχα, (Πασχάλιοι πίνακες) δηλαδή των μετά την 21η Μαρτίου (Ιουλιανού ημερολογίου) πανσελήνων.

Αυτό συνεχίστηκε μέχρι το 1582 που η Καθολική εκκλησία καθιέρωσε το νέο (Γρηγοριανό) ημερολόγιο (αυτό που έχουμε σήμερα και εμείς) για να διορθώσει το συσσωρευμένο λάθος του παλαιού (Ιουλιανού) ημερολογίου (τότε υπήρχε 10 μέρες καθυστέρηση του παλιού ημερολογίου δηλαδή η εαρινή ισημερία του 1582 αντί να γίνει στις 21/3 έγινε στις 11/3). Οι ορθόδοξοι Χριστιανοί δεν δέχτηκαν την ρύθμιση αυτή και ορισμένοι (οι παλαιοημερολογίτες) συνεχίζουν κανονικά μέχρι σήμερα να χρησιμοποιούν το παλιό ημερολόγιο.

Η Εκκλησία της Ελλάδας δέχθηκε το νέο ημερολόγιο στις 10 Μαρτίου 1924, ακολουθώντας την Ελληνική πολιτεία που το είχε αποδεχθεί το 1923, αλλά το Πάσχα και οι εξαρτώμενες από αυτό κινητές εορτές εξακολουθούν να εξαρτώνται από το παλιό ημερολόγιο. Έτσι άρχισαν τα προβλήματα με τις ημερομηνίες του Πάσχα στην χώρα μας (και σε όσες χώρες έχουν όμοιες ρυθμίσεις). Αυτά οφείλονται στα δυο σφάλματα στα οποία στηρίζεται ο υπολογισμός της ημερομηνίας του ορθόδοξου Πάσχα:

α) Χρησιμοποιεί τον κύκλο του Μέτωνα που έχει ήδη συγκεντρωμένο σφάλμα 4-5 ημερών.
β) Χρησιμοποιεί το παλιό ημερολόγιο με τα συσσωρευμένα σφάλματά του για τον προσδιορισμό της εαρινής πανσελήνου.

Αποτέλεσμα του πρώτου σφάλματος είναι να έχουμε τον εορτασμό του ορθοδόξου Πάσχα πολλές φορές όχι την πρώτη Κυριακή μετά την πανσέληνο, αλλά την επομένη, όπως π.χ. το 2000, 2003, 2009. Αποτέλεσμα του δευτέρου σφάλματος είναι να έχουμε τον εορτασμό του ορθοδόξου Πάσχα πολλές φορές μετά την δεύτερη εαρινή πανσέληνο π.χ. το 2002, 2008.

Στην περίπτωση που οι δύο πανσέληνοι (η υπολογισμένη με το Ιουλιανό και η υπολογισμένη με το Γρηγοριανό ημερολόγιο) πέσουν την ίδια βδομάδα έχουμε κοινό Πάσχα Ορθόδοξων και Καθολικών όπως φέτος αλλά και το 2011. Να σημειώσουμε ότι με τους παλαιοημερολογίτες έχουμε πάντα κοινό Πάσχα, αφού το υπολογίζουμε με τον ίδιο τρόπο αλλά με διαφορά 13 ημέρες στην ημερομηνία.

Τα ημερολογιακά όρια μέσα στα οποία γιορτάζεται το Ορθόδοξο Πάσχα είναι από 4 Απριλίου το νωρίτερο (πρώιμο Πάσχα), μέχρι 8 Μαΐου το αργότερο. Αυτό θα συμβαίνει μέχρι το έτος 2099 που το παλιό ημερολόγιο θα εξακολουθεί να έχει 13 ημέρες διαφορά από το νέο. Από το 2100 (που είναι δίσεκτο μόνο με το παλιό) η διαφορά των δυο ημερολογίων θα γίνει 14 μέρες και αυτό θα σημάνει την μετατόπιση προς τα πάνω των ορίων εορτασμού του Πάσχα.

Η συνεχής μετακίνηση προς τα πάνω των ημερομηνιών του Πάσχα λόγω του προσδιορισμού του σε σχέση με το παλιό ημερολόγιο θα έχει κάποτε εντυπωσιακές συνέπειες. Αν εξακολουθήσει η ορθόδοξη εκκλησία να στηρίζεται στο παλιό ημερολόγιο, το 5270 μ.Χ. το Πάσχα θα γιορταστεί στη 1 Ιουνίου, ενώ οι Καθολικοί θα το γιορτάσουν στις 11 Απριλίου. Και βέβαια η ημερομηνία όλο και θα μετατοπίζεται προς τα μπρος ώσπου κάποια στιγμή το Πάσχα θα γιορτάζεται στη μέση του Καλοκαιριού.

Πηγή: Δημήτρης Ι. Μπουνάκης, Σχολικός Σύμβουλος Μαθηματικών, από την δημοσίευσή του "Το τελευταίο πρώιμο Πάσχα" στο παράρτημα της Ελληνικής Μαθηματικής Εταιρείας Ν. Ηρακλείου.

ΕΙΜΑΣΤΕ ΣΤΟ 2013;

Ο Ιανουάριος δεν ήταν ανέκαθεν ο πρώτος μήνας του έτους.

Στα πρώτα χρόνια της ιστορίας των Ρωμαίων πρώτος μήνας ήταν ο Μάρτιος, από το όνομα του πολεμικού θεού τους Mars - Martis (δηλαδή του Αρη των Ελλήνων). Πρωτοχρονιά ήταν τότε η πρώτη Μαρτίου.

Ο Ιανουάριος έγινε πρώτος μήνας αργότερα, όταν ο βασιλιάς των Ρωμαίων Νούμας Πομπίλιος οργάνωσε το ημερολόγιο με βάση τον ήλιο ή κατ' άλλους με το Γρηγοριανό ημερολόγιο.

Το εκκλησιαστικό ημερολόγιο αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου με λίγες δηλαδή μέρες διαφορά από το Εβραϊκό, που αρχίζει και αυτό τον Σεπτέμβριο, αλλά όχι την 1η του μήνα.

Κινέζοι και πολλοί άλλοι γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους τον Μάρτιο, συνήθως κατά την εαρινή ισημερία, όπως περίπου ήταν και στην αρχαία Ελλάδα.

Τώρα αν έλθουμε στο αν βρισκόμαστε στο 2013, εκεί θα μας πιάσει ναυτία με το μπέρδεμα. Κάποιοι ιστορικοί λένε ότι ο Ιησούς δεν γεννήθηκε το 1, αλλά 4 ή 6 χρόνια αργότερα και το αποδεικνύουν με στοιχεία. Αν έχουν δίκιο τότε, βρισκόμαστε στο 2013 ή στο 2009 ή μήπως στο 2007;

Η Ορθόδοξη εκκλησία προσμετρά τη χρονολογία από κτήσεως κόσμου. Δηλαδή βρισκόμαστε στο (2013+5508=) 7521.

Στην Κίνα αντί για 2013 θα έχουν 4711, ενώ οι Εβραίοι θα έχουν 5773 διότι η χρονολογία κτήσεως κόσμου γι' αυτούς είναι διαφορετική. Οι μουσουλμάνοι έχουν 1433 και στην Ιαπωνία 2693, δηλαδή αυτοί πάνε για την τρίτη χιλιετία και όχι για τη δεύτερη.

Διαλέξτε και αποφασίστε ό,τι σας αρέσει. Ολα είναι μέσα στο παιχνίδι των αριθμών. Αν τώρα καμία από τις παραπάνω χρονολογίες δεν σας εξυπηρετεί, μπορείτε να ακολουθήσετε τη χρονολογία των περισσοτέρων φυλών της Αφρικής, που απλά δεν έχουν χρονολόγηση. Δεν τους ενδιαφέρει αν έχουμε 2013 ή 1500 ή 5454. Μήπως έχουν δίκιο και όλοι εμείς, οι πολιτισμένοι, παίζουμε με τους αριθμούς και τις μετρήσεις;

Αλήθεια πια θα ήταν η διαφορά αν θα είχαμε 3580 και όχι 2013. Τι θα άλλαζε στη ζωή μας;
Μήπως θα είχαμε πάλι ένα τίποτα και θα ψάχναμε μόνο για γιορτές;

ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΣ ΤΩΝ ΜΑΓΙΑ...

Ο άνθρωπος για να νοιώθει ασφαλής τις προηγούμενες κυρίως δεκαετίες ήθελε να έχει δουλειά, ένα κομπόδεμα στην άκρη για ώρα ανάγκης και το σπίτι του. Αυτοί ήταν και οι κύριοι στόχοι της ζωής του, που παλευε όπως μπορούσε να υλοποιήσει.

Ηρθε όμως το λεγόμενο "Σύστημα" με τα τσιράκια του και έχοντας ως απώτερο στόχο τη χειραγώγηση του ανθρώπου, έβαλε σε δράση τον καλά μελετημένο όπως εκ των αποτελεσμάτων φαίνεται σχεδιασμό του.

Η ασφάλεια του κομποδέματος έπρεπε να εξαφανιστεί. Και το "σχέδιο χρηματιστήριο" μπήκε σε εφαρμογή με άριστα αποτελέσματα. Ταυτόχρονα το σύστημα με τη συνεργασία των τραπεζών άρχισαν να χρεώνουν τον κόσμο με απλόχερα δάνεια. Ετσι πέτυχαν μ' έναν σμπάρο δύο τρυγόνια, διότι και η ασφάλεια του κομποδέματος χάθηκε και όλοι βρέθηκαν χρεωμένοι με δάνεια, εορτοδάνεια, θαλασσοδάνεια κ.λπ.

Ακολούθησε το χτύπημα στην εργασία. Κι επειδή έπρεπε το σύστημα να προστατευτεί από ατομικές ή ομαδικές εξεγέρσεις, δημιουργήθηκε η υπερχρέωση όλων μαζί με τη χρέωση του κράτους που φορτώθηκε χιλιάδες αχρείαστους υπαλλήλους πέρα από όσους συμβάλλουν στην σωστή κια γρήγορη λειτουργία του.

Ετσι άρχισαν να λειτουργούν οι οικονομικές θηλιές που έφυγαν από το ζωνάρι και ανέβηκαν στον λαιμό μας. Αρχισαν οι περιορισμοί μισθών και συντάξεων, άρχισαν οι απολύσεις με ταχύρρυθμες διαδικασίες και η ψυχολογική πίεση αυξάνεται με τις καθημερινές αλλαγές μέτρων, απόψεων, διαταγμάτων και τη συνεχή αφαίρεση χρημάτων από τους πολλούς.

Απώτερος σκοπός του συστήματος η ψυχολογική απελπισία, η αδυναμία πληρωμής των στεγαστικών και λοιπών δανείων και το χάσιμο κάθε σκέψης ασφάλειας. Τελικός στόχος η παντελής ανασφάλεια. Για να ολοκληρωθεί το σχέδιο και να έχει αποτέλεσμα απόλυτο έρχεται και η φορολόγηση της κατοικίας και μάλιστα και αναδρομικά.

Ο εργαζόμενος μένει με λίγα χρήματα ή άνεργος χωρίς χρήματα, χρωστά στην τράπεζα, πρέπει να πληρώσει στο κράτος φόρο - ενοίκιο και για το σπίτι που με ιδρώτα κατάφερε να αποκτήσει και μάλιστα αναδρομικά, έτσι για σίγουρο σπάσιμο νεύρων, οπότε τι μένει;

Μένει ένα τίποτε διότι μαζί με τα παραπάνω στηρίγματα του χάθηκε και αυτό της κρυφής ελπίδας από την πλειονότητα των ανθρώπων.

Τα στοιχεία που παρείχαν ασφάλεια χάθηκαν (εργασία, κομπόδεμα, σπίτι), αρχηγός για να ηγηθεί προς μία νέα ανατολή δεν φαίνεται να υπάρχει, η εκκλησία άλλα τυρβάζει και ο λαός μέσα στα κύματα που τον χτυπάνε από παντού προσπαθεί να κρατά το κεφάλι του έξω από το νερό ίσα - ίσα για να αναπνέει πιστεύοντας ότι έτσι εξακολουθεί να ζει...

Πέτυχε λοιπόν το σύστημα τον σκοπό του και πρέπει να παραιτηθούμε και να αποδεχθούμε την ήττα μας; Σίγουρα όχι. Για να αντέξει όμως κάποιος πρέπει να έχει κάπου να στηριχτεί, κάπου να κρατηθεί. Αραγε έχουμε κάποιο τέτοιο στήριγμα ή μας τα έχουν γκρεμίσει όλα;

Η  αλλαγή εποχής που ήδη ξεκίνησε, μάλιστα πριν την 21η Δεκεμβρίου 2012 που σύμφωνα με το ημερολόγιο των Mάγια φέρνει μεγάλα απρόοπτα, ταρακουνήματα πολλών μορφών και οι ανθρώπινοι σχεδιασμοί ίσως φανούν καρυδότσουφλα στην καταιγίδα.

[Οι απανταχού μάντεις καταστροφών μετέθεσαν την ημερομηνία της συντέλειας για την 21η Δεκεμβρίου 2012, την ημέρα δηλαδή που όλως τυχαίως ολοκληρώνεται και ένας από τους κύκλους του ημερολογίου των Μάγια. Έχει άραγε τόσο μεγάλη σημασία η ολοκλήρωση αυτού του κύκλου;

Για κάθε ορθολογικά σκεπτόμενο άνθρωπο έχει τόση ακριβώς σημασία, όση έχει και η ολοκλήρωση στις 31 Δεκεμβρίου του ημερολογίου που έχει στο σπίτι του. Γιατί και στις δύο περιπτώσεις, το μόνο που συμβαίνει είναι η επανέναρξη ενός νέου κύκλου από την 1η Ιανουαρίου για το δικό μας ημερολόγιο και από την επομένη της 21ης Δεκεμβρίου για το ημερολόγιο των Μάγια.

Για να το πούμε διαφορετικά, κανένα ημερολόγιο ούτε βέβαια και εκείνο των Μάγια δεν είναι προφητικό. Τα ημερολόγια είναι απλά μια ανθρώπινη επινόηση προκειμένου να παρακολουθείται και να καταγράφεται το πέρασμα του χρόνου και όχι για να προβλέπεται το μέλλον. Αυτονόητο και προφανές; Σίγουρα...]

 Μπήκαμε ωστόσω σε μια άλλη εποχή για την ανθρωπότητα και όσο γρηγορότερα το αντιληφθούμε, τόσο καλύτερα...

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΑΚΑ...

Γιατί το ημερολόγιό μας αλλάζει την 1η Ιανουαρίου;

Ποιος και γιατί το εφάρμοσε μ' αυτό τον τρόπο, θέλοντας να διαχωρίσει τη θέση του από πάρα πολλούς άλλους λαούς αλλά και από την ίδια την Ορθόδοξη Θρησκεία;

Το εκκλησιαστικό ημερολόγιο αρχίζει την 1η Σεπτεμβρίου με λίγες δηλαδή μέρες διαφορά από το Εβραϊκό, που αρχίζει και αυτό τον Σεπτέμβριο αλλά όχι την 1η του μήνα.

Οι Κινέζοι και πολλοί άλλοι γιορτάζουν τον ερχομό του νέου έτους τον Μάρτιο, συνήθως κατά την εαρινή ισημερία, όπως περίπου ήταν και στην αρχαία Ελλάδα.

Τώρα ας έλθουμε στο αν βρισκόμαστε στο 2012. Κάποιοι ιστορικοί λένε ότι ο Ιησούς δεν γεννήθηκε το 1 αλλά 4 ή 6 χρόνια αργότερα, και το αποδεικνύουν με στοιχεία. Αν έχουν δίκιο, τότε βρισκόμαστε στο 2012 ή στο 2008 ή μήπως στο 2006;

Η Ορθόδοξη Εκκλησία προσμετρά τη χρονολογία από κτίσεως κόσμου. Δηλαδή βρισκόμαστε στο (2012+5508=) 7220.

Στην Κίνα αντί για 2012 θα έχουν 4710, ενώ οι Εβραίοι θα έχουν 5772 διότι η χρονολογία κτίσεως κόσμου γι' αυτούς είναι διαφορετική.

Οι μουσουλμάνοι έχουν 1432 και στην Ιαπωνία 2692, δηλαδή αυτοί πάνε για την τρίτη χιλιετία και όχι για την δεύτερη...

Αν τώρα καμία από τις παραπάνω χρονολογίες δεν σας εξυπηρετεί, μπορείτε να ακολουθήσετε τη χρονολογία των περισσοτέρων φυλών της Αφρικής, που απλά δεν έχουν χρονολόγηση. Δεν τους ενδιαφέρει αν έχουμε 2003 ή 1500 ή 5454. Μήπως έχουν δίκιο και όλοι εμείς οι πολιτισμένοι παίζουμε με τους αριθμούς και τις μετρήσεις;

Διαλέξτε και αποφασίστε ό,τι σας αρέσει. Όλα είναι μέσα στο παιχνίδι των αριθμών...

Αλήθεια, πια θα ήταν η διαφορά αν θα είχαμε 3580 και όχι 2012.

Τι θα άλλαζε στη ζωή μας; Μήπως θα είχαμε πάλι ένα τίποτα και θα ψάχναμε μόνο για γιορτές;

ΜΕΓΑΛΗ ΝΥΧΤΑ...

Μεγάλη Νύχτα: Το Χειμερινό Ηλιοστάσιο και τα Χριστούγεννα

Για φέτος η νύχτα της 22ας Δεκεμβρίου είναι η μεγαλύτερη του έτους με διάρκεια 14 ωρών και 29 λεπτών. Την ημέρα εκείνη ο Ήλιος θα φτάσει στο σημείο της ετήσιας τροχιάς του που ονομάζεται «Χειμερινό Ηλιοστάσιο», οπότε αρχίζει και επίσημα η εποχή του Χειμώνα.

Από την αρχαιότητα ακόμη ο υπολογισμός του Έτους έγινε με την παρατήρηση της επίδρασης που έχει πάνω στη Γη η περιφορά της γύρω από τον Ήλιο, η επίδραση δηλαδή του κύκλου των εποχών, της επαναλαμβανόμενης παρέλασης της Άνοιξης, του Καλοκαιριού, του Φθινόπωρου και του Χειμώνα...

Οι εποχιακές αυτές αλλαγές είχαν για τους αρχαίους τεράστια σημασία, ιδιαίτερα μάλιστα μετά την εμφάνιση της γεωργίας πριν από 10.000 περίπου χρόνια. Γι' αυτό κι επειδή η σπορά, η συγκομιδή και οι άλλες γεωργικές ασχολίες εξαρτιόνταν από τις αλλαγές των εποχών, η διάρκεια ενός ηλιακού έτους έπρεπε να μετρηθεί επακριβώς.

Η Γη συμπληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε περίπου 365,25 ημέρες, εμείς όμως δεν αισθανόμαστε την κίνηση αυτή, αν και την βλέπουμε να αντικαθρεφτίζεται στον ουρανό όπου, παρ' όλο που ο Ήλιος είναι ακίνητος, εμάς μας φαίνεται ότι κινείται, από τη Δύση προς την Ανατολή, λόγω ακριβώς της κίνησης της Γης πάνω στην τροχιά της. Κάθε μέρα η Γη βρίσκεται σε διαφορετική θέση από αυτήν που βρισκόταν την προηγουμένη. Έτσι από κάθε νέα θέση αντικρίζουμε τον Ήλιο από διαφορετική γωνία κι έτσι μας φαίνεται ότι ο Ήλιος βρίσκεται μπροστά από διαφορετικά άστρα.

Κάθε φορά που η Γη συμπληρώνει μία πλήρη περιφορά γύρω από τον Ήλιο, μας φαίνεται ότι ήταν ο Ήλιος αυτός που συμπλήρωσε έναν κύκλο γύρω από τη Γη, πάνω στην εκλειπτική. Η εκλειπτική δηλαδή δεν είναι τίποτε άλλο παρά η απεικόνιση, ή η προέκταση πάνω στην ουράνια σφαίρα, της γήινης τροχιάς γύρω από τον Ήλιο. Αν παρατηρήσουμε την εκλειπτική και τη συγκρίνουμε με τον ουράνιο ισημερινό (την προέκταση του γήινου ισημερινού πάνω στην ουράνια σφαίρα), θα δούμε ότι οι δύο αυτοί κύκλοι δε συμπίπτουν, αλλά αντίθετα τέμνονται, σχηματίζοντας γωνία ίση με 23,5 περίπου μοίρες, λόγω της κλίσης που έχει ο άξονας της Γης σε σχέση με το επίπεδο που σχηματίζει η εκλειπτική. Η γωνία αυτή ονομάζεται «λόξωση της εκλειπτικής», και τα δύο σημεία στα οποία τέμνονται οι δύο κύκλοι ονομάζονται «ισημερινά σημεία».

Στο πρώτο σημείο ο ουράνιος ισημερινός τέμνει την εκλειπτική εκεί όπου ο Ήλιος βρίσκεται στις 20-21 Μαρτίου. Το σημείο αυτό ονομάζεται «εαρινό ισημερινό σημείο», κι από την ημέρα αυτή αρχίζει η Άνοιξη. Εκ διαμέτρου αντίθετα η τομή γίνεται όταν ο Ήλιος βρίσκεται στις 22-23 Σεπτεμβρίου. Το σημείο αυτό ονομάζεται «φθινοπωρινό ισημερινό σημείο», και από την ημέρα αυτή αρχίζει το Φθινόπωρο. Από το εαρινό ισημερινό σημείο και μετά, ο Ήλιος φαίνεται να σκαρφαλώνει όλο και πιο πάνω στο βόρειο ημισφαίριο του ουρανού. Οι μέρες μεγαλώνουν, οι νύχτες μικραίνουν και ο καιρός γίνεται όλο και πιο θερμός.

Περίπου τρεις μήνες αργότερα, στις 20-21 Ιουνίου, ο Ήλιος φτάνει στο βορειότερο σημείο της εκλειπτικής από το οποίο θα αρχίσει πλέον να κατέρχεται, «τρεπόμενος» και πάλι προς τον ισημερινό. Το σημείο αυτό, στις 20-21 Ιουνίου, ονομάζεται θερινό τροπικό σημείο ή απλά θερινή τροπή, επειδή ο Ήλιος τρέπεται και πάλι προς τον ισημερινό, και από την ημέρα αυτή αρχίζει το καλοκαίρι. Επειδή μάλιστα για μερικές ημέρες πριν και μετά τη θερινή τροπή ο Ήλιος φαίνεται να αργοστέκεται πάνω στην εκλειπτική σαν να είναι έτοιμος να σταματήσει, το θερινό τροπικό σημείο ονομάζεται επίσης και θερινό ηλιοστάσιο.

Μετά τη θερινή τροπή, ο Ήλιος συνεχίζει να κατεβαίνει προς το Νότο, και στις 22-23 Σεπτεμβρίου φτάνει στο φθινοπωρινό ισημερινό σημείο, οπότε, όπως και στο εαρινό ισημερινό σημείο, έχουμε ίση μέρα και νύχτα: ισημερία. Αλλά η κάθοδος του Ήλιου συνεχίζεται μέχρις ότου στις 21-22 Δεκεμβρίου, φτάνει στο νοτιότερο σημείο της τροχιάς του που ονομάζεται χειμερινό τροπικό σημείο, ή απλά χειμερινή τροπή ή χειμερινό ηλιοστάσιο. Από την ημέρα αυτή αρχίζει ο Χειμώνας. Αλλά από κει κι έπειτα ο Ήλιος σταματάει να κατέρχεται και ξαναρχίζει και πάλι να σκαρφαλώνει, κάθε μέρα όλο και πιο ψηλά.

Φυσικά σήμερα εμείς γνωρίζουμε ότι αιτία των εποχών του έτους είναι η κλίση των 23,5 μοιρών που έχει ο άξονας της Γης σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της γύρω από τον Ήλιο. Πράγμα που αντικαθρεφτίζεται όπως είπαμε στον ουράνιο θόλο, με αποτέλεσμα η εκλειπτική να τέμνει τον ουράνιο ισημερινό με την ίδια γωνία των περίπου 23,5 μοιρών.

Έτσι στη διάρκεια του Χειμώνα, οι ακτίνες του Ήλιου πέφτουν πάνω στο βόρειο ημισφαίριο της Γης με πλάγιο τρόπο, ενώ συμβαίνει το αντίθετο στο νότιο ημισφαίριο οπότε εκεί έχουν Καλοκαίρι. Στη διάρκεια της Άνοιξης ο Ήλιος βρίσκεται ακριβώς πάνω από τον ισημερινό της Γης, οπότε και τα δύο ημισφαίρια παίρνουν με τον ίδιο τρόπο της ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου. Στη διάρκεια του Καλοκαιριού ο Ήλιος ευνοεί το βόρειο ημισφαίριο, οι ακτίνες του πέφτουν πάνω μας περισσότερο κάθετα, και ενώ εμείς έχουμε Καλοκαίρι, στο νότιο ημισφαίριο έχουν Χειμώνα. Τέλος, το Φθινόπωρο, ο Ήλιος βρίσκεται και πάλι πάνω από το γήινο ισημερινό, με ισομερή κατανομή της θερμότητας και στα δύο ημισφαίρια.

Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο που ο Ήλιος λατρεύτηκε από τους αρχαίους σαν θεός, μια που γι' αυτούς ο Ήλιος ήταν ο δημιουργός των εποχών του έτους και του κύκλου των φαινομένων και των εναλλαγών που σχετίζονται με αυτές, από τη σπορά ως τη βλάστηση και από την ανθοφορία ως τη συγκομιδή.

Οι Αιγύπτιοι τον ονόμασαν Ρα, Ατόν, ή και Όσιρη ακόμη. Οι Βαβυλώνιοι τον αποκαλούσαν Σαμάχ, Βαάλ, Μαρδούκ και Νεργκάλ. Οι Ινδοί Βράχμα και Βισνού. Και οι Πέρσες Μίθρα. Για τους αρχαίους Έλληνες, κατά περιστάσεις, ήταν ο Δίας ή ο Πλούτων, ο Βάκχος, ο Διόνυσος, ή και ο Φοίβος Απόλλων. Ανεξάρτητα όμως από την ονομασία που του δόθηκε, όλοι ανεξαιρέτως οι λαοί καθιέρωσαν προς τιμή του Ήλιου, περίφημες και πολλές γιορτές, ιδιαίτερα στις περιόδους των εναλλαγών από τη μια εποχή στην άλλη.

Οι μεγαλύτερες από τις γιορτές αυτές γίνονταν σε όλες τις χώρες και τις φυλές στην εποχή του χειμερινού ηλιοστάσιου, στις 25 Δεκεμβρίου. Ήταν η γιορτή της γέννησης του Ήλιου, και όχι αδικαιολόγητα. Γιατί όσο ο χειμώνας πλησίαζε και ο Ήλιος του μεσημεριού φαινόταν όλο και πιο χαμηλά στον ορίζοντα, τόσο και οι μέρες μίκραιναν και το κρύο αύξανε. Ήταν η σκληρή εποχή για τον άνθρωπο με τις πολύ μικρές ημέρες και τις ατέλειωτες νύχτες. Οι φροντίδες πολλαπλασιάζονταν, οι ανησυχίες αυξάνονταν και ένα αόριστο συναίσθημα φόβου καταλάμβανε τον αρχαίο άνθρωπο με τα ανύπαρκτα σχεδόν αμυντικά του μέσα και τις περιορισμένες πηγές διατροφής. Γι' αυτό αναπέμπονταν προσευχές και ιερές παρακλήσεις, ανάβονταν φωτιές και προσφέρονταν θυσίες προς το θεό Ήλιο για να μη χαθεί οριστικά από τον ορίζοντα. Και πράγματι: μετά από μικρό δισταγμό ο θεός ενέδιδε.

Στο κατώτατο σημείο του, στον αστερισμό του Αιγόκερου, στις πύλες του Ήλιου όπως τον ονόμαζαν οι Χαλδαίοι, «άλλαζε» απόφαση, άρχιζε να σκαρφαλώνει και πάλι προς τα πάνω, και οι μέρες μεγάλωναν. Μια νέα τάξη πραγμάτων θα έμπαινε και πάλι, ωραία όπως και στα προηγούμενα χρόνια, οπότε η Γη θα ανθοφορούσε ξανά χάρη στις ζωογόνες ακτίνες του Ήλιου. Δεν είναι λοιπόν καθόλου παράξενο το γεγονός ότι οι αρχαίοι λαοί γιόρταζαν ιδιαίτερα τις μέρες αυτές του χειμερινού ηλιοστασίου. Και αυτή την παράδοση των αρχαίων λαών συνέχισαν οι Έλληνες με τα Κρόνια, και ιδιαίτερα οι Ρωμαίοι με τα Σατουρνάλια και τα Βρουμάλια και την κεντρική γιορτή της 25ης Δεκεμβρίου "Dies Natalis Invicti Solis", δηλαδή την «Ημέρα της Γέννησης του Αήττητου Ήλιου». Τα Σατουρνάλια ήταν η αρχαιότερη γιορτή των Ρωμαίων και την απέδιδαν στον Ρωμύλο ή στους Πελασγούς. Ξεχώρισε όμως από τις άλλες αγροτικές γιορτές τους το 217 π.Χ. Οι γιορτές αυτές έπαιρναν πανηγυρικό χαρακτήρα και είχαν κατακτήσει ολόκληρο τον ελληνορωμαϊκό κόσμο. Άρχιζαν με τα Βρουμάλια από τις 24 Νοεμβρίου έως τις 17 Δεκεμβρίου και ακολουθούσαν τα Σατουρνάλια από τις 18 έως τις 24 Δεκεμβρίου. Κατά την κεντρική ημέρα της γιορτής του «αηττήτου ηλίου» στις 25 Δεκεμβρίου, εορταζόταν το γεγονός της τροπής του ηλίου, που άρχιζε και πάλι να ανεβαίνει στον ουρανό, να μεγαλώνουν οι ημέρες, και μαζί τους οι ζωογόνες ακτίνες του ήλιου ξανάκαναν τη Γη να καρποφορήσει. Την 1η Ιανουαρίου γιορτάζονταν οι Καλένδες, στις 3 τα Βότα, στις 4 τα Λορεντάλια και στις 7 Ιανουαρίου τελείωνε η περίοδος αυτή των εορτών.

Επειδή λοιπόν οι πρώτοι χριστιανοί ήσαν εκτός νόμου στη Ρώμη, και δεν τους επιτρεπόταν να συναντιούνται ή να εκκλησιάζονται μαζί οι συναντήσεις τους γίνονταν κρυφά και σε μικρές ομάδες στις κατακόμβες τους, όπου και τελούσαν τις θρησκευτικές τους εορτές. Για να αποφύγουν λοιπόν τους διωγμούς αποφάσισαν να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα στις 25 Δεκεμβρίου, όταν οι Ρωμαίοι ήσαν απασχολημένοι με τις δικές τους γιορτές των Σατουρναλίων. Μ' αυτόν τον τρόπο ήλπιζαν να μην ανακαλυφτούν από τους εορτάζοντες Ρωμαίους.

Θα αναρωτιέστε, όμως, γιατί το χειμερινό ηλιοστάσιο δεν συμβαίνει σήμερα στις 25 Δεκεμβρίου, όπως στην εποχή του Χριστού, αλλά στις 22 Δεκεμβρίου; Το πρόβλημα αρχίζει με το Ιουλιανό Ημερολόγιο που εισήγαγε ο Ιούλιος Καίσαρ το 44 π.Χ. που είχε όμως κι αυτό τις δικές του ατέλειες γιατί έχανε μία ημέρα κάθε 128 χρόνια. Το Ιουλιανό λοιπόν ημερολόγιο είχε θεσπίσει το χειμερινό ηλιοστάσιο στις 25 Δεκεμβρίου, αλλά με την πάροδο των ετών το προστιθέμενο μικρό λάθος είχε μεταθέσει την πραγματική ημερομηνία της χειμερινής τροπής.

Ετσι λοιπόν το 325 μ.Χ. το έτος που έγινε η Σύνοδος της Νίκαιας, το χειμερινό ηλιοστάσιο είχε μετατεθεί και συνέβαινε στις 22 Δεκεμβρίου. Η μετάθεση όμως του Χειμερινού Ηλιοστασίου συνεχίστηκε χωρίς να διορθωθεί μέχρι και το έτος 1582, οπότε η χειμερινή τροπή συνέβαινε στις 12 Δεκεμβρίου. Τότε ο Πάπας Γρηγόριος 13ος εισήγαγε μία νέα μεταρρύθμιση, γι' αυτό και το νέο ημερολόγιο, αυτό που χρησιμοποιούμε σήμερα, ονομάζεται Γρηγοριανό, και χάνει μία μόνον ημέρα στα 4.000 χρόνια. Για να γίνει μιά καινούρια αρχή, η Γρηγοριανή μεταρρύθμιση έτρεψε τη θέση του ημερολογίου προς τα εμπρός με βάση το έτος της Συνόδου της Νικαίας κι όχι το έτος εισαγωγής του Ιουλιανού ημερολογίου, το 44 π.Χ.

Γι' αυτό και το Χειμερινό Ηλιοστάσιο συμβαίνει σήμερα στις 22 Δεκεμβρίου, και ο πρωταρχικός λόγος για τον εορτασμό των Χριστουγέννων στις 25 Δεκεμβρίου έχει πιά χαθεί..

Διονύσης Π. Σιμόπουλος

Η ΠΡΩΤΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ...

Το 45 π.Χ. γιορτάστηκε για πρώτη φορά στην παγκόσμια Ιστορία η 1η Ιανουαρίου σαν η πρώτη ημέρα του νέου έτους, καθώς το Ιουλιανό ημερολόγιο άρχισε να εφαρμόζεται.

Λίγο αφότου έγινε αυτοκράτορας ο Ιούλιος Καίσαρας αποφάσισε ότι το παραδοσιακό Ρωμαϊκό ημερολόγιο χρειαζόταν άμεσα ριζικές αλλαγές. Εισαγμένο γύρω στον έβδομο αιώνα π.Χ., το ρωμαϊκό ημερολόγιο προσπαθούσε να ακολουθήσει το σεληνιακό κύκλο, αλλά συχνά δεν κατάφερνε και τόσο καλά.

Επιπλέον το Ρωμαϊκό σώμα υπεύθυνο για την επιτήρηση του ημερολογίου (pontifex), συχνά έκαναν δεν έκαναν καλή χρήση της εξουσίας τους, προσθέτοντας μέρες στην αρχή του έτους προκειμένου να επεκτείνουν πολιτικούς όρους ή να παρεμποδίσουν εκλογές. Στο σχεδιασμό του νέου ημερολογίου ο Καίσαρας ζήτησε την ενίσχυση ενός αστρονόμου από την Αλεξάνδρεια, του Σωσιγένη.

Αυτός τον συμβούλεψε να απομακρυνθεί εξ ολοκλήρου από την ιδέα της παρακολούθησης του σεληνιακού κύκλου και να ακολουθήσει το ηλιακό έτος όπως οι Αιγύπτιοι. Μ' αυτό τον τρόπο, το έτος υπολογίστηκε ότι αποτελείται από 365 και 1/4 ημέρες.

Από την πλευρά του, ο Καίσαρας πρόσθεσε 67 ημέρες στο 45 π.Χ., κάνοντας έτσι το 46 π.Χ. να αρχίσεί την 1η Ιανουαρίου και όχι το Μάρτιο. Επίσης καθιέρωσε την επιπλέον μέρα στο τέλος του Φεβρουαρίου κάθε τέσσερα χρόνια, κρατώντας έτσι θεωρητικά το ημερολόγιό του από να πέσει έξω. Λίγο πριν η δολοφονία του το 44 π.Χ., άλλαξε το όνομα του μήνα Quintilis σε Julius (Ιούλιος) από το όνομά του. Αργότερα, ο μήνας Sextilis μετονομάστηκε Augustus (Αύγουστος) από το όνομα του διαδόχου του.

Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα ο εορτασμός της Πρωτοχρονιάς την 1/1 δεν συνηθιζόταν στην πράξη, ούτε καν από αυτούς που έμειναν αυστηρά πιστοί στο Ιουλιανό ημερολόγιο. Ο λόγος για αυτό είναι ότι ο Καίσαρας και ο Σωσιγένης απέτυχαν να υπολογίσουν σωστά το ηλιακό έτος ως 365.242199 ημέρες, όχι 365.25 ημέρες.

Το αποτέλεσμα ήταν να προστίθενται 11 λεπτά σε κάθε έτος, ποσό που συγκεντρωμένο το έτος 1000 μ.Χ. έφτασε τις 7 μέρες και μέχρι το μεσαίωνα είχε αγγίξει τις 10 (15ος αιώνας). Η ρωμαϊκή εκκλησία ενημερώθηκε για αυτό το πρόβλημα, και το 1570 ο παπάς Γρηγόριος ΧΙΙΙ ανάθεσε στον Ιησουΐτη αστρονόμο Christopher Clavius να κατασκευάσει ένα νέο ημερολόγιο.

Το 1582 το Γρηγοριανό ημερολόγιο εφαρμόστηκε, παραλείποντας 10 ημέρες για εκείνο το έτος. Από τότε οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο έχουν επιλέξει την 1η Ιανουαρίου για να γιορτάσουν την ακριβή άφιξη του νέου έτους.